خانه » علوم هفتم » بخش فیزیک » فصل۲:کولیس
فصل۲:کولیس
ریزسنج:میکرومتر-کولیس

فصل۲:کولیس

فصل۱ :کولیس  
 

کولیسقطر داخلی و خارجی یک لوله را نمی‌توان با دقت و به آسانی با یک خط کش مدرج اندازه گرفت. برای اندازه گیری دقیق‌تر آنها از کولیس استفاده می‌شود. کولیس از ترکیب یک خط کش مدرج و یک ورنیهمتحرک درست شده است.

 کاربر گرامی برای مشاهده محتوا باید وارد سایت شوید.

 

اندازه گیری با کولیس

 

کولیس

 

تاریخچه کولیس

 

در سال ۱۹۴۹ فردی به نام میتوتویو اولین پروانه ساخت کولیس را کسب کرد و تولید آن را در همان سال در کارخانه میزونوکوچی(Mizonokuchi) در شهر کاوازاکی ژاپن شروع کرد. در سال ۱۹۵۳کارخانه آن به اوتسونومیا(utsonomiya) انتقال یافته و تولید انبوه آن شروع شد.در سال ۱۹۵۶ این فرد اولین کسی بود که موضوع استفاده از فولاد ضد زنگ را برای ساخت کولیس مطرح کرد. ۷ سال بعد در سال ۱۹۶۳ میتوتویو بیش از یک میلیون کولیس تولید کرد. در همان سال تولید کولیس ساعتی آغاز شد و به دنبال آن کولیس‌های دیجیتالی و سپس کولیسهای ضد زنگ که در مقابل آب و روغن مقاوم بودند تولید شد. کولیس‌های کار سنگین که طول ۴۵۰ میلیمتر و بیشتر را اندازه‌گیری می‌کنند از سال ۱۹۶۱ساخته شدند. امروزه کولیس‌هایی که طول ۲۰۰۰ میلیمتر را اندازه‌ می‌گیرند نیز تولید می‌شود. بدنه این نوع از کولیس‌ها از فیبرهای کربنی است تا سبک باشند و معضل بزرگ این کولیس‌ها که سنگینی آنها است را بدین‌گونه رفع کرده‌اند.

 

اجزای کولیس

 

کولیس

 

 G تیغه نهایی                                                                 

 

 Dشاخک خارجی

 

R خط کش                                                                  

 

Cشاخک خارجی

 

 Wزایده زیر ورنیه                                                                 

 

 Eشاخک داخلی

 

 Lپیچ تثبیت                                                           

 

  Fشاخک داخلی

 

روش کار کولیس

 

قطر داخلی و خارجی یک لوله را نمی‌توان با دقت و به آسانی با یک خط کش مدرج اندازه گرفت. برای اندازه گیری دقیق‌تر آنها از کولیس استفاده می‌شود. کولیس از ترکیب یک خط کش مدرج و یک ورنیه متحرک درست شده است. خط کش ورنیه دارای دو شاخک است شاخک‌های کوچک برای اندازه گیری قطر داخل و شاخک‌های بزرگ برای اندازه گیری قطر خارجی اجسام بکار می‌رود. خط کش برحسب میلیمتر مدرج شده ورنیه دارای درجه بندی کوچکی است که اغلب شامل ۱۰ قسمت بوده و معادل ۹ میلیمتر است یعنی ۹ میلیمتر در روی خط کش کوچک‌تر است. با این نوع کولیس به آسانی می‌توانیم تا۱/۱۰میلیمتر را اندازه بگیریم. دقت اندازه گیری کولیس از تقسیم کردن یک درجه خط کش به تعداد تقسیمات ورنیه به دست می‌آید.برخی از انواع کولیسها برای اندازه گیری عمق یک تیغه باریک دارند کهبه ورنیه متصل است و با آن حرکت می‌کند. اگر صفر ورنیه بر صفر خط کش منطبق باشد انتهای تیغه بر انتهای خط کش منطبق می‌گردد در صنعت برای اندازه گیری قطر گلوله و سیلندر و پیستون و طول وسایل مختلف از انواع کولیس‌ها با بزرگی‌های مختلف استفاده می‌شود.

 

اندازه گیری قطر یا طول

 

جسمی را که منظور تعیین طول با قطر خارجی آن است در بین شاخک‌های ثابت و متحرک بزرگ قرار می‌دهند بطوری که هر دو شاخک با بدنه جسم تماس داشته باشند سپس به کمک ورنیه و خط کش اندازه طول یا قطر گلوله را تعیین می‌کنند. درجات را از روی خط کش (عددی که صفر ورنیه در مقابل آن قرار دارد و یا از آن گذشته است) و کسر درجات را از روی ورنیه می‌خوانند برای کسر درجات از درجات ورنیه را پیدا می‌کنند که درست در برابر یکی از درجات خط کش قرار گرفته است.

 

اندازه گیری قطر داخلی برای اندازه گیری قطر داخلی مثلا قطر یک لوله دو شاخک بالایی را در داخل لوله فرو می‌برند و ورنیه را برای خط کش آنقدر جابجا می‌کنند تا دو شاخک با جدار داخلی لوله تماس پیدا کنند. کولیس تا حدی در داخل لوله می‌چرخانند تا دو شاخک بر قطر لوله منطبق گردد. در این حالت قطر داخلی را با روش قبلی از روی خط کش و ورنیه می‌خوانند

 

آموزش اندازه گیری طول قطعات با کولیس

 

 

 

کولیس یک وسیله اندازه گیری طول می باشد که دقت اندازه گیری آن از خط کش معمولی بیشتر است. میزان دقت کولیس به چگونگی درجه بندی ورنیه آن بستگی دارد. تمامی کولیس ها از یک خط کش ثابت معمولی (که بر حسب سانتی متر و میلی متر درجه بندی شده) و یک قسمت متحرک به نام ورنیه تشکیل می شود.

 

 

 

کولیس ها می توانند طول را به ۳ روش اندازه گیری نمایند که هر یک از این روش ها کار برد خاصی دارند

 

اندازه گیری با کولیس

 

۱اندازه گیری به وسیله دهانه بزرگ کولیس:

 

دهانه بزرگ کولیس را در شکل زیر مشاهده می کنید:

 

اندازه گیری با کولیس

 

از دهانه بزرگ کولیس جهت اندازه گیری ضخامت و قطر خارجی اجسام استفاده می شود.

 

اندازه گیری با کولیس

 

 

 

 

 

دهانه کوچک کولیس را در شکل زیر مشاهده می کنید:

 

 

از دهانه کوچک کولیس برای اندازه گیری دهانه داخلی حفره ها، قطر داخلی لوله ها، عرض شیار ها و…  به کار می رود.

 

 

  

 

 

 

اندازه گیری با کولیس

 

 

۳- اندازه گیری به وسیله عمق سنج کولیس:

 

 

 

عمق سنج کولیس را در شکل زیر مشاهده می نمایید:

 

 

اندازه گیری با کولیس

 

 

از عمق سنج جهت اندازه گیری عمق حفره ها و سوراخ ها استفاده می شود

.

کولیس

 

اندازه گیری با کولیس

  

 

 

 

با حرکت دادن ورنیه، دهانه بزرگ، دهانه کوچک و عمق سنج به یک میزان جابه جا می شوند

.

اندازه گیری با کولیس

 

کولیس ها معمولاً دارای پیچ یا شاسی ای می باشند که دهانه کولیس را ثابت نگه می دارد. این شاسی برای مواردی که امکان تکان خوردن ورنیه و ایجاد خطا در اندازه گیری وجود دارد، استفاده می شود

.

اندازه گیری با کولیس

 

تیغه کولیس با تقسیماتی به اندازه یک میلیمتر مدرج شده است. روی هر دهمین خط درجه بندی شماره ای وجود دارد که نمایانگر ده میلیمتر است. ورنیه نیز به ۵۰ قسمت تقسیم شده که روی هر پنجمین خط درجه بندی شماره ای وجود دارد که نمایانگر یک دهم میلیمتر است. طول این ۵۰ تقسیم بندی برابر با طول ۴۹ تقسیم بندی روی تیغه است.

 

اندازه گیری با کولیس

 

جزئیات کولیس ورنیه. این ورنیه اندازه های تا ۰۲/۰ میلیمتر را نشان می دهد.

 

از آن جا که هر تقسیم بندی روی تیغه کولیس برابر با یک میلیمتر است بنابراین ۴۹ تقسیم بندی برابر با ۴۹=۱×۴۹ میلیمتر و مجموع تقسیم بندی روی ورنیه نیز برابر با همین مقدار خواهد بود. بنابراین اندازه هر یک از تقسیمات روی ورنیه برابر با ۹۸/۰ =  ۵۰ ÷ ۴۹ میلیمتر است. یعنی اختلاف نیان یک تقسیم بندی روی تیغه (یک میلیمتر) و یک تقسیم بندی روی ورنیه (۹۸/۰ میلیمتر) برابر با ۰۲/۰ میلیمتر خواهد بود. اگر شاخص های صفر تیغه و ورنیه بر هم منطبق باشند اولین خط سمت راست شاخص صفر ورنیه با اولین خط سمت راست شاخص صفر تیغه به اندازه ۰۲/۰ میلیمتر با هم اختلاف خواهند داشت. به همین شکل اختلاف خط بعدی ورنیه با خط بعدی تیغه به اندازه ۰۴/۰ میلیمتر و الی آخر. این اختلاف برای هر تقسیم بندی (خط) به اندازه ۰۲/۰ میلیمتر افزایش می یابد تا آن که خط ۵۰ ورنیه با خط ۴۹ تیغه منطبق شود.

 

 

 

برای خواندن اندازه روی کولیس باید اندازه های میلیمتر را که سمت چپ شاخص صفر ورنیه قرار دارند محاسبه کرد و سپس مقدار دهم و صدم میلیمتر را با توجه به خطی از ورنیه که با یکی از خطوط تیغه روبروی هم قرار گرفته اند تعیین و به مقادیر قبلی افزود.

 

 

 

درباره‌ admin555

تصویر پروفایل از  admin555

جوابی بنویسید

رفتن به نوارابزار